İşyerinde meydana gelen kazalarda çalışanın sağlık durumuna yönelik gerekli müdahalelerin yapılmasının yanı sıra olayın kayıt altına alınması ve ilgili kurumlara süresi içerisinde bildirilmesi gerekir. Türkiye’de iş kazalarının bildirimi konusunda işverenlere önemli yükümlülükler getirilmiştir. Özellikle iş kazası bildirimi için belirlenen sürenin kaçırılması, idari para cezasının yanı sıra başka mali sonuçların da ortaya çıkmasına neden olabilir.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında hizmet akdiyle çalışan bir sigortalının iş kazası geçirmesi hâlinde işveren, kazayı yetkili kolluk kuvvetlerine derhal; Sosyal Güvenlik Kurumuna ise kazadan sonraki üç iş günü içerisinde bildirmelidir. İşverenin kontrolü dışındaki bir yerde gerçekleşen ve işverenin kazayı öğrenmesini engelleyen durumlarda ise süre, kazanın öğrenildiği tarihten itibaren başlar.
Kullanan 10 kişiden 9’unun tavsiye ettiği ön muhasebe programı Logo İşbaşı’nı deneyin, binlerce işletme sahibi gibi siz de internet erişimi olan her yerden ön muhasebenizi takip edin
14 Gün Ücretsiz Denemek İçin Tıklayın
İş Kazası Bildirimi Nedir?
İş kazası bildirimi, mevzuat kapsamında iş kazası olarak değerlendirilen bir olayın Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmesi işlemidir. 5510 sayılı Kanun kapsamında iş kazası; sigortalının kanunda belirtilen durumlarda karşılaştığı ve onu bedenen veya ruhen engelli hâle getiren olay olarak tanımlanır.
Bildirim, kazaya ilişkin temel bilgilerin SGK’ya iletilmesini sağlar. İşverenin yalnızca bildirimi gerçekleştirmesi değil, iş kazalarıyla ilgili kayıtları tutması, gerekli incelemeleri yapması ve benzer olayların tekrar yaşanmaması için önlemler alması da iş sağlığı ve güvenliği yönetiminin önemli bir parçasıdır. İş kazasının bildirilmesi, olayın bütün hukuki sonuçlarının otomatik olarak kesinleştiği anlamına gelmez. Olayın iş kazası niteliğinde olup olmadığı, ilgili mevzuat ve somut olayın özellikleri doğrultusunda değerlendirilir.
İş Kazası Bildirimi Hangi Durumlarda Yapılır?
Her yaralanma veya sağlık problemi iş kazası olarak değerlendirilmez. SGK’nın güncel açıklamasına göre sigortalının işyerinde bulunduğu sırada meydana gelen olaylar iş kazası kapsamında değerlendirilebileceği gibi işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle gerçekleşen olaylar da bu kapsama girebilir.
Bunun yanında bir işverene bağlı çalışan sigortalının görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderildiği sırada, asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda meydana gelen kazalar da belirli koşullarda iş kazası sayılabilir. Emziren çalışanın mevzuat gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda veya çalışanın işveren tarafından sağlanan taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında yaşadığı olaylar da kapsam içerisinde yer alabilir.
Bu nedenle iş kazası bildirme yükümlülüğünü yalnızca fabrika, ofis veya şantiye içerisinde meydana gelen olaylarla sınırlı düşünmemek gerekir. Kazanın nerede, hangi amaçla ve hangi koşullarda gerçekleştiği birlikte değerlendirilmelidir.
İş Kazası Bildirimi Nasıl Yapılır?
“İş kazası SGK’ya nasıl bildirilir?” sorusunun en pratik yanıtı elektronik bildirim sistemidir. SGK, hizmet akdiyle çalışan sigortalılara ilişkin iş kazası bildirimlerinin e-Sigorta uygulaması üzerinden yapılabileceğini belirtir. Elektronik uygulamaya yetkili kullanıcılar e-Bildirge kullanıcı bilgileriyle erişebilir.
Elektronik yöntemin yanında “İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirgesi” kullanılarak ilgili Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne veya Sosyal Güvenlik Merkezine doğrudan ya da posta yoluyla da bildirim yapılabilir. SGK’nın güncel bilgilendirmesinde SGK-032 İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirim Formunun kullanılabileceği belirtilir.
İşveren açısından süreç yalnızca SGK bildirimiyle sınırlı değildir. Hizmet akdiyle çalışan sigortalının iş kazası geçirmesi durumunda kazanın yetkili kolluk kuvvetlerine de derhal bildirilmesi gerekir. SGK bildirimi ise kazanın gerçekleştiği tarihten sonraki üç iş günü içerisinde tamamlanmalıdır.
İş Kazası Bildirim Süresi
Hizmet akdiyle çalışan 4/a kapsamındaki sigortalılarda iş kazası bildirim süresi, kazanın meydana geldiği tarihten sonraki üç iş günüdür. SGK’nın verdiği örneğe göre pazartesi günü gerçekleşen bir kazanın bildirimi en geç perşembe günü; çarşamba günü meydana gelen bir kazanın bildirimi ise en geç takip eden pazartesi günü yapılmalıdır.
Bu noktada “üç gün” ile “üç iş günü” ifadelerinin birbirinden ayrılması önemlidir. Sürenin iş günü üzerinden hesaplanması nedeniyle hafta sonları süre hesabını etkileyebilir. Bu nedenle iş kazası bildirimi ne zaman yapılır sorusuna yanıt verirken kazanın gerçekleştiği tarih kadar takip eden günlerin iş günü olup olmadığı da dikkate alınmalıdır.
Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışan 4/b kapsamındaki sigortalılar için ise farklı bir düzenleme bulunur. SGK’ya göre bu kişiler, bir ayı geçmemek şartıyla rahatsızlıklarının bildirim yapmaya engel olmadığı günden sonraki üç iş günü içerisinde bildirimi kendileri yapmalıdır.
İş Kazası Bildirim Süresi Ne Zaman Başlar?
4/a kapsamındaki çalışanlarda genel kural olarak üç iş günlük süre kazanın gerçekleştiği tarihten sonraki gün dikkate alınarak hesaplanır. Örneğin pazartesi meydana gelen bir iş kazasında salı ilk iş günü olarak değerlendirilir ve bildirim en geç perşembe günü yapılır.
Bunun önemli bir istisnası, kazanın işverenin kontrolü dışındaki bir yerde meydana gelmesi ve işverenin kazayla ilgili bilgi edinmesine engel bir durum bulunmasıdır. Böyle bir durumda üç iş günlük bildirim süresi, işverenin iş kazasını öğrendiği tarihten itibaren başlar.
Bu nedenle süre hesabında olayın gerçekleşme tarihi kadar işverenin kazayı ne zaman ve hangi koşullarda öğrendiği de bazı durumlarda önem taşıyabilir. İşletmelerin iş kazalarının yöneticilere ve ilgili birimlere hızla iletilmesini sağlayan bir iç bildirim prosedürü oluşturması faydalıdır.
İş Kazası Bildirimi Sonradan Geriye Dönük Yapılır mı?
Yasal sürenin geçirilmiş olması, meydana gelen iş kazasının hiç bildirilmemesi gerektiği anlamına gelmez. Süresinden sonra yapılan bildirim geç bildirim niteliğinde olur ve mevzuatta öngörülen yaptırımlar gündeme gelebilir.
SGK’nın açıklamasına göre 4/a kapsamındaki sigortalılara ilişkin iş kazası süresinde bildirilmezse bildirimin Kuruma yapıldığı tarihe kadar sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği işverenden tahsil edilir. Bunun yanında bildirim yükümlülüğünü süresinde yerine getirmeyen işverene idari para cezası uygulanır. Dolayısıyla sürenin kaçırıldığı fark edildiğinde “artık bildirim yapılamaz” şeklinde hareket edilmemelidir. Bildirimin gerçekleştirilmesi ve gecikmenin hukuki ve mali sonuçlarının somut olay özelinde değerlendirilmesi gerekir.
İş Kazası Bildirim Formunu Doldururken Dikkat Edilecekler
İş kazası bildirimi formu hazırlanırken kazaya ilişkin bilgilerin doğru ve eksiksiz girilmesi önemlidir. Sigortalının kimlik ve çalışma bilgileri, kazanın gerçekleştiği tarih ve saat, olay yeri, kazanın oluş biçimi ve sonuçları gibi bilgiler mevcut kayıtlarla uyumlu olmalıdır.
Olay açıklamasında mümkün olduğunca açık ve somut ifadeler kullanılmalıdır. Kazanın nasıl gerçekleştiği kronolojik biçimde aktarılabilir; kullanılan ekipman, yapılan iş ve olayın gerçekleştiği koşullar belirtilebilir. Belirsiz veya birbiriyle çelişen ifadeler daha sonraki incelemelerde sorun yaratabilir.
“İş kazası bildirim formu nasıl doldurulur?” sorusunda bir diğer önemli nokta, bildirimin gerçeğe uygun olmasıdır. Olayın sonuçlarını küçültmek veya henüz kesinleşmemiş değerlendirmeleri kesin bilgi gibi yazmak yerine mevcut kayıt ve bilgiler esas alınmalıdır. İşletmenin olay tutanağı, sağlık kayıtları ve diğer belgeleri de gerektiğinde incelenebilmek üzere düzenli biçimde saklanmalıdır.
İş Kazası Bildirmeme Cezası
İş kazası bildirmeme cezası, bildirim yükümlülüğünün yasal süresinde yerine getirilmemesi durumunda gündeme gelir. SGK, süresinde bildirim yapmayan işverenlere idari para cezası uygulandığını ve cezaların çalışan sayısı ile işyerinin tehlike sınıfına göre farklılaşabildiğini belirtir. Tutarlar her takvim yılı başından itibaren yeniden değerleme oranı doğrultusunda değişir.
Bu nedenle iş kazası bildirmeme idari para cezası için bütün işletmelere uygulanacak tek ve değişmeyen bir rakam vermek doğru değildir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında uygulanacak idari para cezalarını yıllar itibarıyla yayımlanır. 2026 yılına ilişkin güncel ceza tablosu da Bakanlığın ilgili sayfasında bulunur.
Üstelik geç bildirimin mali sonucu yalnızca idari para cezasıyla sınırlı olmayabilir. 4/a kapsamındaki çalışanlarda süresinde bildirim yapılmaması hâlinde, bildirimin SGK’ya ulaştığı tarihe kadar sigortalıya ödenen geçici iş göremezlik ödeneği Kurum tarafından işverenden tahsil edilebilir.
“İş kazası bildirmeme cezası ne zaman gelir?” sorusu açısından ise sabit bir tebliğ süresinden söz etmek yerine idari sürecin niteliğinin dikkate alınması gerekir. İşveren açısından önemli olan, cezanın ne zaman tebliğ edileceğinden ziyade iş kazasının yasal süre içerisinde doğru biçimde bildirilmesidir.
İş Kazası Bildirimi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
İş Kazası Bildirimi Nereden Yapılır?
İş kazası bildirimi SGK’nın elektronik iş kazası ve meslek hastalığı bildirim uygulaması üzerinden gerçekleştirilebilir. Yetkili kullanıcılar sisteme e-Bildirge kullanıcı adı ve şifresiyle erişebilir. Ayrıca İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirgesi ilgili Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne veya Sosyal Güvenlik Merkezine doğrudan ya da posta yoluyla gönderilebilir.
Elektronik bildirim özellikle işlemin hızlı gerçekleştirilmesi ve kayıt altına alınması açısından pratik bir yöntemdir. Ancak kullanılan yöntemden bağımsız olarak bildirimin kanuni süre içerisinde tamamlanması gerekir.
İş Kazası Bildirimini Kim Yapar?
“İş kazası bildirimini kim yapar?” sorusunun yanıtı sigortalılık statüsüne göre değişir. Hizmet akdine tabi 4/a kapsamındaki çalışanların iş kazası bildirimini işveren yapar. Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışan 4/b kapsamındaki sigortalılar ise iş kazası bildirimini kendileri gerçekleştirir. Tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz çalışan sigortalılarda ise bildirim sigortalı veya işveren tarafından yapılabilir.
İş Kazası Geç Bildirilirse Ne Olur?
İş kazasının yasal süresi geçtikten sonra bildirilmesi, işveren açısından idari para cezası doğurabilir. Ayrıca 4/a kapsamındaki sigortalılarda bildirimin SGK’ya yapıldığı tarihe kadar ödenen geçici iş göremezlik ödeneğinin işverenden tahsil edilmesi söz konusu olabilir. Bu nedenle kazanın iş kazası olup olmadığı konusunda tereddüt yaşanan durumlarda sürenin geçirilmemesi açısından olayın hızlı biçimde değerlendirilmesi önemlidir.
İş Kazası Bildirim Süresi Hafta Sonuna Denk Gelirse Ne Olur?
İş kazası bildirim süresi hafta sonuna denk gelirse hesaplama yapılırken sürenin “iş günü” olarak düzenlendiği dikkate alınır. SGK’nın örneğinde çarşamba günü gerçekleşen bir kazanın bildirimi için perşembe ve cuma ilk iki iş günü olarak sayılmakta, hafta sonundan sonraki pazartesi ise üçüncü iş günüdür. Bu durumda bildirim en geç pazartesi yapılmalıdır. Örneğin, cuma günü meydana gelen bir kazada hafta sonu iş günü hesabına dahil edilmediğinden normal çalışma takviminde pazartesi ilk, salı ikinci, çarşamba üçüncü iş günü olur. Resmî tatillerin bulunduğu dönemlerde de süre hesabı yapılırken çalışma günlerinin ayrıca kontrol edilmesi gerekir.
İş Kazası Olduğunda İzlenecek Prosedür Nedir?
İş kazası meydana geldiğinde öncelik çalışanın sağlık ve güvenliğinin korunmasıdır. Gereken ilk yardım ve sağlık müdahaleleri sağlanmalı, devam eden bir tehlike bulunuyorsa başka çalışanların da zarar görmesini önleyecek güvenlik tedbirleri alınmalıdır. Ardından olayın gerçekleşme koşulları kayıt altına alınmalıdır.
İşveren, 4/a kapsamındaki iş kazasını yetkili kolluk kuvvetlerine derhal ve SGK’ya kazadan sonraki üç iş günü içerisinde bildirmelidir. İşletme içinde de olayın nedenlerinin araştırılması, gerekli belgelerin saklanması ve benzer bir kazanın yeniden meydana gelmesini önleyecek düzeltici tedbirlerin belirlenmesi önemlidir.
İş kazası bildirimi, işverenlerin süresini dikkatle takip etmesi gereken temel yasal yükümlülüklerden biridir. Özellikle üç iş günü kuralının doğru anlaşılması, elektronik bildirimin zamanında tamamlanması ve iş kazası bildirimi formu bilgilerinin gerçeğe uygun şekilde hazırlanması gerekir. Süresinde gerçekleştirilmeyen bildirimlerin hem iş kazası bildirmeme cezası hem de geçici iş göremezlik ödeneklerinin işverenden tahsili gibi ek mali sonuçları olabileceğinden işletmelerin açık ve hızlı işleyen bir iş kazası bildirim prosedürü oluşturması önem taşır.
Kullanan 10 kişiden 9’unun tavsiye ettiği e fatura programı olan Logo İşbaşı’nı deneyin, binlerce işletme sahibi gibi siz de Ücretsiz e-dönüşüm danışmanlığımız ile e-faturaya geçin ve internet erişimi olan her yerden e-fatura kesin.
14 Gün Ücretsiz Denemek İçin Tıklayın
Bu yazımızı okuyanların ilgisini çeken diğer yazılarımızı siz de incelemek isterseniz aşağıda bulabilirsiniz;
İş Güvencesi Nedir? Faydaları ve Şartları Nelerdir?
İşe Giriş Bildirgesi Nedir? SGK İşe Giriş Bildirgesi Nereden Alınır?