Bankalar, sigorta şirketleri ve mevzuatta banker sayılan kuruluşlar tarafından gerçekleştirilen belirli işlemler üzerinden farklı vergi ve kesintiler doğabilir. Bunlardan biri olan BSMV, özellikle kredi faizi, komisyon ve bazı bankacılık hizmetleri nedeniyle tüketicilerin ve işletmelerin karşısına çıkabilir. Verginin oranı ise işlemin niteliğine göre değişebilir.
BSMV’nin matrahı genel olarak banka, banker veya sigorta şirketinin yaptığı işlem sonucunda kendi lehine aldığı paradır. Dolayısıyla bir kredide BSMV çoğu zaman kredi anaparasının tamamı üzerinden değil, bankanın lehine oluşan faiz veya ilgili ücret üzerinden hesaplanır. 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu, banka ve sigorta şirketlerinin işlemleri nedeniyle kendi lehlerine aldıkları tutarları BSMV kapsamına alır.
Kullanan 10 kişiden 9’unun tavsiye ettiği ön muhasebe programı Logo İşbaşı’nı deneyin, binlerce işletme sahibi gibi siz de internet erişimi olan her yerden ön muhasebenizi takip edin
14 Gün Ücretsiz Denemek İçin Tıklayın
BSMV Nedir?
BSMV, banka ve sigorta şirketlerinin kanunda belirtilen işlemleri nedeniyle kendi lehlerine nakden veya hesaben aldıkları paralar üzerinden uygulanan bir işlem vergisidir. Verginin hukuki dayanağı 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu’dur. Kanunun 28. maddesinde banka ve sigorta şirketlerinin belirli işlemler sonucunda kendi lehlerine aldıkları paraların BSMV’ye tabi olduğu düzenlenmiştir.
Burada önemli noktalardan biri, BSMV’nin doğrudan kredi anaparasına uygulanan genel bir vergi olmamasıdır. Örneğin kredi işleminde bankanın elde ettiği faiz, ücret veya komisyon gibi tutarlar işlemin niteliğine göre BSMV matrahını oluşturabilir. BSMV kapsamındaki işlemler KDV açısından da ayrıca önem taşır. KDV Kanunu’nda BSMV kapsamına giren işlemler KDV’den istisna edilmiştir. Bu nedenle aynı bankacılık işlemi üzerinden hem BSMV hem de KDV hesaplanması genel kural değildir.
BSMV Açılımı Nedir?
BSMV açılımı, “Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi”dir. Vergi, adından da anlaşılacağı üzere temel olarak banka, sigorta şirketi ve mevzuatta banker kabul edilen kişilerin belirli işlemleri üzerinden alınır.
6802 sayılı Kanun kapsamında verginin mükellefi bankalar, bankerler ve sigorta şirketleridir. Bununla birlikte bankalar uygulamada ilgili maliyeti işlem veya sözleşme koşulları doğrultusunda müşteriye yansıtabilir. Bu nedenle tüketiciler kredi ödeme planlarında veya banka işlem dökümlerinde BSMV tutarıyla karşılaşabilir.
Bu noktada BSMV ile KKDF’nin birbirine karıştırılmaması gerekir. BSMV bir vergidir; KKDF ise Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu kesintisidir. Özellikle tüketici kredilerinde her iki kalem de birlikte görülebilse de hukuki dayanakları ve hesaplama mekanizmaları farklıdır.
BSMV Nasıl Hesaplanır?
BSMV hesaplama işleminin ilk adımı, işlemin BSMV’ye tabi olup olmadığını ve hangi oranın uygulanacağını belirlemektir. Ardından ilgili işlem nedeniyle banka veya diğer BSMV mükellefinin lehine kalan tutar belirlenir ve geçerli oran bu matraha uygulanır. Örneğin, bir kredinin belirli taksit döneminde 5.000 TL faiz tahakkuk etmiş ve bu faiz için %15 BSMV oranı uygulanıyorsa vergi 750 TL olur. Burada vergi 100.000 TL veya 200.000 TL gibi kredi anaparasının tamamı üzerinden değil, örnekteki 5.000 TL’lik faiz üzerinden hesaplanmıştır.
Bununla birlikte bütün banka işlemlerinde aynı BSMV oranı uygulanmadığından hesaplamadan önce işlem türünün belirlenmesi gerekir. Tüketici kredileri ile genel orana tabi ticari bankacılık işlemleri veya özel oran belirlenmiş sermaye piyasası işlemleri farklı oranlara tabi olabilir.
BSMV Hesaplama Formülü
Temel BSMV hesaplama formülü şu şekilde gösterilebilir:
BSMV = BSMV Matrahı × BSMV Oranı
Örneğin BSMV’ye tabi 10.000 TL’lik faiz veya ücret geliri için oran %15 ise:
10.000 × 0,15 = 1.500 TL BSMV
Oranın %5 olduğu bir işlemde ise:
10.000 × 0,05 = 500 TL BSMV
Bu nedenle “BSMV ne kadar?” sorusunun yanıtı yalnızca işlem bedeline bağlı değildir. İşlemin türü ve o işlem için yürürlükte bulunan vergi oranı birlikte bilinmelidir.
BSMV Hesaplama Örneği
Bir kişinin tüketici kredisi kullandığını ve ilgili ay kredi taksidinin içerisinde 4.000 TL faiz bulunduğunu varsayalım. Tüketici kredilerinde lehe alınan paralara uygulanan BSMV oranı %15 olduğunda hesaplama şu şekilde yapılır:
BSMV = 4.000 TL × %15
BSMV = 600 TL
Bu örnekte ilgili faiz tutarı için 600 TL BSMV oluşur. Ayrıca tüketici kredilerinde KKDF gibi başka kesintiler de gündeme gelebileceğinden yalnızca BSMV’yi hesaplamak kredinin toplam maliyetini göstermeyebilir.
BSMV Oranları Ne Kadar?
“BSMV yüzde kaç?” sorusunun tek bir oranla yanıtlanması doğru değildir. 6802 sayılı Kanunun 33. maddesine bağlı düzenlemeler kapsamında farklı işlemler için farklı oranlar belirlenmiştir. Genel BSMV oranı birçok işlem bakımından %5 olmakla birlikte özel oranlar ve istisnalar bulunur. GİB’in yürürlükteki oranları gösteren mevzuat sayfasında bazı bankalararası ve sermaye piyasası işlemlerinde örneğin %1 gibi farklı oranların uygulandığı da görülür.
Tüketici kredilerinde ise oran 2023 yılında artırılmıştır. 6 Temmuz 2023 tarihli ve 7345 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla tüketici kredilerinde lehe alınan paralara uygulanan BSMV oranı %10’dan %15’e çıkarılmıştır. Bu nedenle 2026 itibarıyla tüketici kredilerinde ilgili faiz ve BSMV matrahına giren tutarlar için %15 oranı geçerlidir.
Özetle temel bazı işlemler için oranlar şu şekilde değerlendirilebilir:
İşlem Türü Genel BSMV Durumu
Tüketici kredileri %15
Genel orana tabi banka/banker işlemleri %5
Bazı özel sermaye piyasası/bankalararası işlemleri %1 veya ilgili özel oran
Kanunda açıkça istisna edilen işlemler BSMV uygulanmaz
Ticari Kredilerde BSMV Oranı
Ticari kredilerde BSMV oranı, tüketici kredilerine uygulanan %15’lik özel orandan farklı değerlendirilir. Ticari amaçlı krediler tüketici kredisi kapsamındaki özel %15 oranına girmediğinde genel BSMV oranı çerçevesinde değerlendirilir. Bu nedenle tipik bir ticari kredi işleminde bankanın lehine aldığı faiz ve BSMV kapsamındaki diğer tutarlar bakımından genel olarak %5 BSMV gündeme gelebilir. Bununla birlikte kredi yapısı veya işlem türüne özgü bir istisna ya da özel düzenleme bulunması hâlinde sonuç değişebilir.
Ticari kredi maliyetlerini hesaplarken BSMV’nin yanı sıra faiz, tahsis ücretleri ve varsa diğer finansman maliyetleri de dikkate alınmalıdır. İşletmeler açısından yalnızca nominal kredi faizini karşılaştırmak toplam finansman maliyetini değerlendirmek için yeterli olmayabilir.
Tüketici Kredisi BSMV Oranı
2026 itibarıyla tüketici kredisi BSMV oranı %15 olarak uygulanır. Bu oran, 7 Temmuz 2023 tarihinde yürürlüğe giren Cumhurbaşkanı Kararı sonucunda %10’dan %15’e yükseltilmiştir. Tüketici kredilerinde BSMV’nin yanı sıra KKDF de ayrı bir maliyet kalemi olarak ortaya çıkabilir. Bu iki kesinti birbirine karıştırılmamalıdır. Bir kredi ödeme planında hem BSMV hem de KKDF bulunması, bunların aynı vergi olduğu anlamına gelmez.
Kullanılan kredinin gerçekten tüketici kredisi niteliğinde olup olmadığı da önemlidir. Gerçek kişilere ticari veya mesleki olmayan amaçlarla kullandırılan krediler ile ticari faaliyet amacıyla kullanılan kredilerin vergisel değerlendirmesi farklılaşabilir.
Konut Kredisi BSMV Oranı
Konut kredisi BSMV oranı konusunda “bütün konut kredileri her koşulda %0’dır” şeklinde bir genelleme yapılmamalıdır. 6802 sayılı Kanunda konut finansmanıyla ilgili BSMV istisnası bulunmakla birlikte bu istisnanın kapsamı 28 Aralık 2023’ten itibaren değiştirilmiştir.
GİB’in 2024 tarihli açıklamasına göre konut finansmanı kuruluşları tarafından, kredinin kullanıldığı tarih itibarıyla üzerine kayıtlı konutu bulunmayan tüketicilere kullandırılan ve gerekli şartları sağlayan konut kredileri nedeniyle lehe alınan paralar BSMV’den istisnadır. Buna karşılık kredi tarihinde üzerine kayıtlı konutu bulunan kişilerin doğrudan kullandığı konut kredileri, yapılan düzenleme sonrasında bu istisnanın dışında bırakılmıştır. Dolayısıyla bir konut kredisine BSMV uygulanıp uygulanmayacağını değerlendirirken yalnızca kredinin adında “konut kredisi” yazmasına değil, 6802 sayılı Kanundaki güncel istisna şartlarının sağlanıp sağlanmadığına bakılmalıdır.
BSMV Ücreti Nedir?
“BSMV ücreti nedir?” şeklinde yapılan aramalarda kullanılan “ücret” ifadesi teknik açıdan yanıltıcı olabilir. BSMV, bankanın sunduğu bir hizmet karşılığında belirlediği serbest bir ücret değil, kanuni düzenlemeye dayanan bir vergidir.
Müşterinin hesap dökümünde BSMV ücreti veya benzeri bir açıklama görülmesi, ilgili bankacılık işlemi üzerinden hesaplanan vergi tutarını ifade eder. Bu tutar faiz, komisyon veya başka bir BSMV matrahı üzerinden ilgili oran kullanılarak belirlenir. Dolayısıyla BSMV ne kadar sorusuna sabit bir TL tutarı vermek mümkün değildir. Örneğin 1.000 TL matrah üzerinden %15 oranında 150 TL, %5 oranında ise 50 TL BSMV hesaplanır. İşlem tutarı arttıkça hesaplanan vergi de aynı oran doğrultusunda değişir.
BSMV Muhasebe Kaydı Nasıl Yapılır?
BSMV muhasebe kaydı, işlemin niteliğine ve işletmenin söz konusu işlemin hangi amaçla gerçekleştirildiğine göre oluşturulur. Bankadan kullanılan ticari kredi nedeniyle ortaya çıkan faiz ve buna bağlı BSMV gibi finansman maliyetleri, işletmenin muhasebe sisteminde uygun finansman gideri veya ilgili maliyet hesabında takip edilebilir. Örneğin, bir işletmenin 10.000 TL faiz ve bunun üzerinden %5 oranında 500 TL BSMV ödediğini varsayalım. Basitleştirilmiş bir kayıtta, işlemin niteliğine bağlı olarak toplam finansman maliyeti ilgili gider hesaplarında gösterilebilir:
Hesap Borç Alacak
İlgili Finansman Gideri 10.000 TL –
BSMV / İlgili Gider Hesabı 500 TL –
Bankalar – 10.500 TL
İşletmenin kullandığı Tekdüzen Hesap Planı, finansmanın hangi varlık veya faaliyetle ilişkili olduğu ve maliyetin aktifleştirilmesinin gerekip gerekmediği kayıt şeklini değiştirebilir. Bu nedenle örnek kayıt bütün işletmeler için değişmez bir muhasebe fişi olarak değerlendirilmemelidir.
BSMV İstisnası Nedir?
6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu’nda bazı işlemler için BSMV istisnası öngörülmüştür. Bu durumda işlem genel olarak BSMV kapsamına girebilecek nitelikte olsa bile kanundaki özel şartların sağlanması nedeniyle vergi hesaplanmaz. Örneğin, belirli konut finansmanı işlemleri BSMV istisnasından yararlanabilir. Ancak 2023 sonunda yapılan değişiklik sonrasında konut kredisi istisnasının şartları daraltılmış ve kredi kullanıldığı tarihte tüketicinin üzerine kayıtlı konut bulunup bulunmadığı önem kazanmıştır.
Kanunda ayrıca çeşitli sermaye piyasası işlemleri ve farklı finansal işlemler için de istisnalar bulunur. Bu nedenle bir işlemin BSMV’ye tabi olmadığı sonucuna yalnızca banka tarafından vergi kesilmemesine bakılarak değil, ilgili istisna hükmünün kapsamı incelenerek ulaşılmalıdır.
BSMV Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
BSMV Ne Zaman Ödenir?
BSMV’nin kanuni mükellefi banka, banker veya sigorta şirketidir. Bu kuruluşlar tahsil ettikleri veya kendi lehlerine oluşan BSMV matrahları üzerinden vergiyi hesaplayarak ilgili vergilendirme döneminde beyan eder ve öder.
Müşteri açısından ise BSMV çoğunlukla ilgili işlemle eş zamanlı şekilde maliyete yansır. Örneğin kredi taksitindeki faiz üzerinden hesaplanan BSMV, ödeme planının ilgili taksitinde görülebilir. Bu nedenle tüketicinin ayrıca vergi dairesine giderek BSMV beyannamesi vermesi söz konusu değildir.
BSMV Kesintisi Kanunen Yasal mı?
Evet. BSMV kesintisi, 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu’na dayanan yasal bir vergidir. Kanunda bankalar, bankerler ve sigorta şirketlerinin belirli işlemler nedeniyle lehlerine aldıkları paraların BSMV’ye tabi olduğu açıkça düzenlenmiştir. Ancak bunun her banka işleminden BSMV kesilebileceği anlamına gelmediği unutulmamalıdır. Verginin konusu, oranı ve istisnaları mevzuat tarafından belirlenir. İşlem istisna kapsamındaysa BSMV uygulanmaması gerekir.
BSMV Neden Kesilir?
BSMV neden kesilir? Vergi, banka, banker veya sigorta şirketinin BSMV kapsamındaki bir işlem sonucunda kendi lehine gelir elde etmesi nedeniyle doğar. Faiz, komisyon veya hizmet karşılığı alınan bazı tutarlar bu kapsamda değerlendirilebilir. Bir kredi işleminde müşteri açısından BSMV çoğunlukla faiz maliyetine eklenen bir vergi olarak görünür. Ancak hukuken verginin mükellefi bankadır; bankanın ilgili vergi yükünü müşteri işlemine yansıtması nedeniyle kişi ödeme planında bu kalemi görür.
BSMV Alınan İşlem Türleri Nelerdir?
BSMV yalnızca kredilerden alınan bir vergi değildir. Banka ve sigorta şirketlerinin gerçekleştirdiği ve kanunda istisna edilmeyen çeşitli işlemler dolayısıyla kendi lehlerine aldıkları tutarlar BSMV kapsamına girebilir. Faizler, belirli komisyonlar ve bankacılık hizmet ücretleri buna örnek oluşturabilir.
Sermaye piyasası ve bankalararası bazı işlemlerde ise farklı oranlar uygulanabilir. Bazı işlemler tamamen istisna kapsamında da olabilir. Bu nedenle BSMV değerlendirmesi işlem bazında yapılmalıdır.
BSMV Kanunen Kabul Edilmeyen Gider mi?
BSMV kanunen kabul edilmeyen gider mi? BSMV’nin işletme açısından her durumda doğrudan kanunen kabul edilmeyen gider (KKEG) olduğunu söylemek doğru değildir. Verginin işletmenin ticari faaliyetleri kapsamında yapılan bir finansman veya bankacılık işlemiyle ilgili olması hâlinde gider olarak değerlendirilmesi mümkün olabilir. Ancak bir harcamanın vergisel açıdan gider kabul edilmesi yalnızca “BSMV” olarak adlandırılmasına bağlı değildir. Harcamanın işletme faaliyetiyle ilişkisi, finansman gider kısıtlaması gibi özel vergi düzenlemeleri ve işlemin niteliği birlikte değerlendirilmelidir.
Bu nedenle ticari faaliyetle ilgisi bulunmayan veya vergi mevzuatındaki başka bir sınırlamaya tabi tutulan işlemlerde farklı sonuçlar ortaya çıkabilir. Özellikle yüksek tutarlı finansman işlemlerinde muhasebe kaydı ve kurumlar/gelir vergisi uygulaması mali müşavir tarafından ayrıca değerlendirilmelidir.
BSMV Gider Yazılır mı?
İşletmenin ticari faaliyeti kapsamında katlandığı bir bankacılık maliyetine ilişkin BSMV, genel olarak ilgili işlemin maliyet veya gider niteliğiyle birlikte değerlendirilir. Örneğin işletme faaliyetlerinin finansmanı için kullanılan ticari krediye ilişkin BSMV, finansman maliyetinin bir parçası olabilir.
Bununla birlikte bazı finansman giderleri vergi mevzuatındaki özel sınırlamalara tabi olabileceğinden “BSMV’nin tamamı her durumda gider yazılır” şeklinde genel bir yaklaşım doğru olmaz. İşletmenin bilanço yapısı, kullanılan finansmanın niteliği ve ilgili hesap dönemindeki vergi kuralları birlikte değerlendirilmelidir.
Kredi Kartında BSMV Nedir?
Kredi kartında BSMV, kartla bağlantılı BSMV’ye tabi faiz, komisyon veya benzeri banka gelirleri üzerinden hesaplanabilen vergiyi ifade eder. Kredi kartıyla yapılan her normal alışveriş tutarı üzerinden doğrudan BSMV hesaplandığını düşünmek doğru değildir. Örneğin, nakit avans, gecikme faizi veya kredi niteliğindeki belirli işlemler nedeniyle bankanın lehine faiz doğduğunda BSMV gündeme gelebilir. İşlemin tüketici kredisi niteliği ve ilgili vergi oranı ise bankacılık ürününün hukuki yapısına göre değerlendirilmelidir.
BSMV, bankacılık ve sigortacılık işlemlerinde önemli bir maliyet unsurudur. Genel oranın birçok işlem için %5 olması, bütün işlemlerde aynı oranın uygulandığı anlamına gelmez. 2026 itibarıyla tüketici kredilerinde BSMV oranı %15 olarak uygulanırken belirli konut finansmanı işlemleri ve diğer bazı işlemler istisna kapsamında bulunabilir. Bu nedenle BSMV hesaplama yapılırken öncelikle işlemin türü, verginin matrahı ve geçerli oran belirlenmeli; ardından BSMV hesaplama formülü uygulanmalıdır.
Kullanan 10 kişiden 9’unun tavsiye ettiği e fatura programı olan Logo İşbaşı’nı deneyin, binlerce işletme sahibi gibi siz de Ücretsiz e-dönüşüm danışmanlığımız ile e-faturaya geçin ve internet erişimi olan her yerden e-fatura kesin.
14 Gün Ücretsiz Denemek İçin Tıklayın
Bu yazımızı okuyanların ilgisini çeken diğer yazılarımızı siz de incelemek isterseniz aşağıda bulabilirsiniz;